Zona Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Halk arasında gece yanığı olarak bilinen zona hastalığı bağışıklık sisteminin zayıfladığı ve yoğun stres yaşanılan dönemlerde ortaya çıkmaktadır. Varisella zoster virüslerinin neden olduğu bu hastalık suçiçeğinin ilerleyen yaşlarda ortaya çıkması olarak da belirtilebilir. Çocukluk döneminde geçirilen suçiçeği, sinir köklerinde pasif hale gelir ve bağışıklık sisteminin çökmesini bekler. Yoğun stres dönemlerinde zayıflayan bağışıklık sonucunda zona hastalığı ortaya çıkar. (1)

Bu yazımızda zona nedir, zona belirtileri nelerdir ve zona tedavisi nasıl yapılır sorularına cevap arayacağız.

Zona Hastalığı Nedir?

Zona Hastalığı

Zona Hastalığı

Zona genel olarak her yaşta görülebilen bir hastalıktır. Oldukça acı veren bu rahatsızlık derinin dökülmesine de neden olur. Dört farklı türü olan zona hastalığı tıp dilinde herpes zoster olarak adlandırılmaktadır. Kaşıntı ve döküntülerle kendini belli eden hastalık, 3. günden itibaren kabarcıklar oluşturarak yayılmaya başlar. Hastalığın bu evresinde kabarcıkların kendiliğinden patlaması ve kabuk bağlaması beklenir.

Üç hafta kadar sürebilen hastalık ateşin yükselmesine neden olabilir. Bazı durumlarda, zona hastalığı geçtikten aylar sonra sinirsel ağrılar görülebilir. Gece yanığı olarak da bilinen bu hastalığın ağrıları yıllar boyunca devam edebilir. Bu durumda sinir hücrelerinin hasara uğraması sonucu postherpetik nevralji ortaya çıkar.

Zona Hastalığı Neden Olur?

Suçiçeği geçirildikten sonra buna neden olan varisella zoster virüsünün pasif hale gelerek kendini uyuttuğundan bahsetmiştik. Uykuda olan virüs bağışıklık sisteminin zayıflamasını bekler ve fırsatını bulduğu anda tekrardan aktif hale gelir. Erişkin dönemde ortaya çıkan bu hastalık zonadır. Zona hastalığı suçiçeğinden farklı olarak belli bir bölgede oluşur ve daha acı vericidir. Zona 50 yaş üzeri kişilerde daha fazla görülmektedir. Bu nedenle bu yaş grubunun kendine dikkat etmesi ve bağışıklığını koruyacak şekilde beslenmesi gerekir. Bağışıklık sistemini zayıflatan nedenlere bakacak olursak;

  1. İlaç kullanımı
  2. Yetersiz ve dengesiz beslenme
  3. Kronik hastalıklar
  4. Aids
  5. Zatürre
  6. Kanser
  7. Yaşlanma
  8. Stres ve yorgunluk
  9. Depresyon ve üzüntü

Zona hastalığı genel olarak bağışıklık siteminin zayıfladığı dönemlerde ortaya çıkar. Son iki maddede belirtilen stres, yorgunluk, depresyon ve üzüntü durumları hastalığın en çok görüldüğü dönemlerdir. (2)

Zona Belirtileri Nelerdir?

Zona hastalığı belirtileri öncelikle şiddetli ağrı ve deri döküntüleriyle ortaya çıkar. Hastalığın genel belirtileri yaşa ve kişiye göre değişse de ağrı, yanma ve kaşınma birçok hastada görülür. Hastalığın çok ağrılı olduğu unutulmamalıdır. Birçok hasta ağrıdan uyuyamadığını ve hiçbir ilacın fayda etmediğini belirtmiştir.

Zona kendini şiddetli ağrılarla belli eder. Ağrıların ardından deri döküntüleri gözlemlenmeye başlanır. İlk belirtilerden sonra zona tedavisi başlarsa, etkilerde azalma olabilir ve ağrılar kontrol altına alınabilir. Geciken zona hastalığı tedavisi sürecin uzamasına ve ağrıların şiddetli bir şekilde devam etmesine neden olur. Ayrıca tedaviye geç kalındıkça kaslarda sorun, yüz felci, işitme ve görme kaybı gibi rahatsızlıklar yaşanabilir.

Zona hastalığının en büyük belirtilerinden biri de su dolu kabarcıklardır. Bazı hastalarda küçük birkaç kabarcık görülürken, bazılarında yanık benzeri su ve kan dolu kabarcıklar görülebilmektedir. Hastanın bağışıklık durumu ve yaşı kabarcıkların şeklini ve sayısını da etkilemektedir. (3)

Zona hastalığı nadiren yüzde ve gözlerde görülebilir. Özellikle gözlerde ve ağız içinde görülen zona oldukça tehlikelidir. Bu durumlarda hasta kontrol altında tutulmalıdır.

Zona Hastalığı Bulaşıcı Mı?

Zona Belirtileri

Zona Belirtileri

Zona hastalığı bulaşıcı mı sorusu hem hastanın hem de yakınlarının aklına gelen ilk sorudur. Zona hastalığı bulaşıcı değildir. Öncelikle bunu belirterek devam edelim. Zona hastasına temas eden kişi suçiçeği geçirdiyse herhangi bir etki görmeyecektir fakat suçiçeği geçirmeyen kişiler herpes zoster nedeniyle suçiçeğine yakalanabilir. Suçiçeği geçirdiyseniz ya da aşısını vurulduysanız korkulacak bir durum yok.

Zona Nasıl Teşhis Edilir?

Zona hastalığı tanısı konulabilmesi için cilt hastalıkları uzmanına muayene olunmalıdır. Doktor içi su dolu kabarcıklar sayesinde kolayca tanı koyabilecektir. Ayrıca hastalığın erkenden teşhis edilmesi çok önemlidir. Geç kalınan hastalıklarda ağrılar aşırı derecede artabilir ve sinirlere zarar vererek kalıcı bir hal alabilir.

Zonaya ilk 96 saat içinde müdahale edilmelidir. Yapılacak tedaviler ağrının şiddetini azaltacağı gibi döküntüleri de kontrol altına alacaktır.

Zona Hastalığı Nasıl Geçer?

Zona tedavisi hem hastalar için hem de yakınları için merak edilen bir konudur. Şiddetli ağrılar bu hastalığa hemen çare aranmasına neden olur. Zona hastalığı tedavisinde en önemli kısım antivirallerdir. Ayrıca vücut direncini attırmak amacıyla B vitamini takviyesi yapılır.

Zona hastalığının kalıcı ağrılarına neden olduğundan bahsetmiştik. Bu ağrıların önlemesi için de bazı tedaviler uygulanır. Bu tedavide ağrı kesiciler büyük önem taşımaktadır. Ayrıca anestezi etkisi gösteren kremler ve soğuk uygulamalarda ağrılara iyi gelen tedavi yöntemleridir.

Zonada oluşan ağrılar uzun bir süre geçmeyebilir ve herhangi bir iyileşme de göstermeyebilir. Bu sizi yanıltıp tedaviyi bırakmanıza neden olmasın. Sonuç alana kadar ağrıya yönelik tedavilere devam etmelisiniz. Bu dönemde bağışıklık sisteminizin güçlenmesi için sağlıklı beslenme ve egzersiz programı uygulayabilirsiniz.

Zona tedavisi genellikle 2-3 hafta sürmektedir. Yaşlı kişilerde bu süre 8 haftaya kadar uzayabilir. Ayrıca hastaların %3’ünde bu sürenin daha uzun dönemlere yayıldığı gözlemlenmiştir.

Zona ilacı ve Aşı

Zona hastalığı ilacı öncelikle ağızdan alınan antivirallerdir. Ağrılar için antidepresanlara ve antikonvülzan ilaçlara başvurulabilir. Bağışıklık sisteminin güçlenerek hastalığın etkilerinin azaltılması için B vitaminleri önerilir. Ayrıca hastaların sağlıklı beslenmesi, stresten uzak durmaları ve bol bol su içmeleri gerekmektedir.

Gece yanığı hastalığının önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için aşı yaptırılması önerilmektedir. Özellikle çocukların ve 60 yaş üzerindekilerin aşı yaptırması çok önemlidir. Çocuk yaşta yapılan aşılar ileride zona geçirilme ihtimalini azaltır.

Aşı yaptırmadan önce doktor muayenesinden geçmeniz gerekmektedir. Bağışıklık sistemi zayıf olanların aşı yaptırması önerilmez. Bu nedenle bir doktordan tavsiye almadan kesinlikle aşı yaptırmayınız.

Zona Kaşıntısı Nasıl Geçer?

Zona hastalığı ortaya çıktığında kaşıntı ve yanma problemi tüm hastalarda görülür. Bu nedenle birçok hasta zona kaşıntısı nasıl geçer diye araştırmaya başlar. Zona kaşıntısına iyi gelen birçok ilaç bulunmaktadır. Bu ilaçların doktor muayenesinden sonra alınması tavsiye edilir. Hastalığın iyileşmesiyle birlikte kaşıntı için kullanılan ilaçlarda bırakılmalıdır.

Zona Tekrar Eder mi?

Zona hastalığı tekrar etmeyen bir hastalıktır fakat nadiren de olsa tekrar ortaya çıktığı durumlar gözlemlenmiştir. Çoğu hasta yalnızca bir defa bu hastalığı geçirir ve atlatır.

Paylaş!

Yorum Yap